گارانتي سيخي چند؟
تکنولوژیخريدن گوشي موبايل سختتر شده. چون ميزان امنيت بازار پايين آمده غير از خود گوشي، هم بايد به ضمانت نامهاش اعتماد كنيد و هم به قانوني بودنش.
يك همراه توي زندگي همهمان وارد شده كه همه كار ميكند؛ چشم و گوش دارد و زبان حرف زدن و... راسته بازارش هم معلوم است. آنجا توي ويترين مينشيند، كلاس ميگذارد و هي قيمتش بالا پايين ميشود.
هر دم هم از اين باغ بري ميرسد و يكي روي دست ديگري بلند ميشود. اما كافي است يكيشان چشمت را بگيرد و پياش بروي براي خريد؛ هفت رقم قيمت و خدمات براي يك مدل پيدا ميكني.
وقت خريد، فروشنده يا يك ضمانتنامه معتبر جلويت ميگذارد يا ضمانتنامه متفرقهاي كه ممكن است خودش هم به آن اعتماد نداشته باشد. يا اينكه اصلا خيالت را راحت كند كه «گوشي را كه از در مغازه بيرون ببري، هر چه شد پاي خودت!» خيليهايشان هم رسما زيراب هر چي گارانتي است را ميزنند! اختلاف گوشيهاي قاچاقي با گارانتي اصلي هم كم نيست؛ يك چيزي بين 20 تا 150 هزار تومان.
بازار مكاره گوشيهاي رنگارنگ موبايل، هزار تا مدل دارد و 100 تا شركت مدعي. يا بايد به طناب شركتهاي نمايندگي اعتماد كني بروي توي چاه خريدن گوشي و پول بيشتري بدهي يا به شانست بسنده كني و ارزانترش را پيدا كني.
از تقاطع خيابان جمهوري و وليعصر(عج) تا پل حافظ، هر دو طرف خيابان بورس لوازم الكتريكي است. اكثر مغازههاي اول مسير، چند منظورهاند. اصل كارشان هم فروش تلويزيونهاي با عرض يك متر به بالا و اينجور چيزهاست. اما يك گوشه كارشان را هم براي فروش گوشي موبايل گذاشتهاند.
اينجور مغازهها حداكثر شلوغاندو اگر از قبل تصميم نگرفته باشي دنبال چي هستي، ولمعطلي! اينجاها گزينه انتخاب هم كمتر است. بعضيهاشان فقط چند مدل مشخص دارند. سمت پل حافظ، بازار موبايل بيشتر آنتن ميدهد. آنجا مغازههايي هست كه فروشگاه انحصاري يك مارك مشخصاند.
اينها لااقل اطلاعات بيشتري براي خريد ميدهند و قيمت گارانتيشان شركتي است. با ديدن اين نمايندگيها كمكم دستت ميآيد كه قيمت گوشيها يكي نيست. براي مثال براي گوشياي مثل 700،W سوني اريكسون، سه قيمت بهات ميدهند؛ 295 هزار تومان با گارانتي اصل، 240هزار تومان با گارانتي متفرقه و 215 هزار تومان هم «سريال چنج شده»اش را ميدهند. اين آخري، گوشي قاچاقي است كه به قول خودشان «رجيستر» شده و در شبكه مخابرات ايران كار ميكند.
جالب اينكه بازار پر است از همين گوشيها. اصلا دور، دست آنها است. از حدود يك سال پيش همين موقع، وقتي كه تعرفه گمركي، يك دفعه از 6درصد شد 56درصد، تعرفه قاچاق گوشيها به صفر درصد رسيد و فقط ماند هزينه مختصر رجيستر كردن غيرقانونياش.
اما چيزي كه غير از تفاوت قيمت، مشتريها را به سمت اين گوشيها ميكشاند، بياعتمادي مشتري به گارانتيهاست؛ چيزي كه خود فروشندهها هم به آن دامن ميزنند. خيلي از گارانتيهاي بازار به قول خودشان مغازهاي است. يكيشان روراست ميگويد: «اين برگه فقط دلخوشكنك است. بدشانسي بياوري، كسي به دادت نميرسد!»
غول چراغ علاءالدين
نزديك پاساژ علاءالدين، بازار فروش گوشيهاي دستدوم شروع ميشود و تا زيرزمين پاساژ ادامه پيدا ميكند. بعد از عبور از آدمهايي كه به سبك كوپنفروشها گوشي ردوبدل ميكنند، به پاساژ ميرسيم؛ جايي كه سر خط بازار گوشيهاي موبايل است.
تلويزيون بزرگي از همان جلوي ورودي دارد تيزر تبليغاتي يك «برند» خاص را پخش ميكند.
گوشيهاي جديد، توي ويترينها چشمك ميزنند. در طبقه همكف، همه آكبندفروشاند. اما طبقه پايين، بيشتر گوشيهاي دست دوم و مغازههاي تعميراتي پيدا ميشود.
اگر از مغازه اول، قيمت يك گوشي سامسونگ را بگيري، گارانتي به قول خودش اصلي را 25 هزارتومان كمتر از فروشگاه نمايندگي شركت ميدهد. گارانتي فرعياش را هم دارد، با 70 هزار تومان كمتر از نمايندگي.
همان گوشي را مغازه بعدي با گارانتي فرعي به قيمت گارانتي اصلي ميدهد. زيرزمين، گوشي مزبور را 100هزار تومان ارزانتر هم ميتواني پيدا كني. فروشندهاش ميگويد: «اينها قاچاق است. اما مشكلي ندارند. براي چي پول گارانتيدار و شركتي ميدهيد؟ خدمات گارانتيها نسيه است. كافي است يك خط روي گوشي افتاده باشد تا بگويند ضربه خورده و شامل تعهد ما نميشود. پول گمركيشان را ميگيرند».
اين گارانتي كه ميگويند يعني چه؟
گارانتي يا ضمانتنامه، تعهدي است كه شركتهاي نماينده به مشتري ميدهند تا مشكلات پيشبيني نشده را برطرف كنند. اين قرارداد، اصولا شامل سهلانگاري در مراقبت از گوشي نميشود. ضربهخوردن، خيس شدن و اين جور مشكلات پاي خود مشتري است. اما مشكل نرمافزاري يا سوختن IC و قطعات به عهده شركت است.
مشكل از همين قضاوت در مورد علت خراب شدن گوشي شروع ميشود. هر كسي از گوشي موبايل سر در نميآورد. تقريبا تنها مرجع پزشكي قانوني براي اين كار، همان شركت نمايندگي است. اما كساني كه مدلهاي رده بالاي بازار را خريدهاند، كمتر به تعمير كارهاي متفرقه اعتماد ميكنند.
كافي است يكي دو قطعه سالم گوشي را با نمونه دست دوم و تعميرياش عوض كنند و شما هيچ وقت نفهميد از كجا خوردهايد و گوشي چرا يكدفعه از كار افتاده. بعد از دعوا سر اينكه مشكل پايكيست، طول درمان مهم ميشود كه گاهي به سه ماه هم ميكشد! ممكن ا ست به شما بگويند گوشيتان را براي تعمير بايد بفرستند آنور. (آن ور آب معمولا دبي است.) البته آنها در اين فاصله يك گوشي 60، 70 هزار توماني دستتان ميدهند تا بيگوشي نمانيد!
به هر حال شما يك آدم خوششانس خواهيد بود اگر كه طرف حساب يك شركت معتبر شده باشيد.
هر فروشنده در مورد گارانتي گوشيهايش حرف خودش را ميزند. اما تكليف اغلب گوشيهاي موتورولا معلوم است؛ بيشتر آنها گارانتي ندارند. سامسونگ، سوني اريكسون و نوكيا هم گارانتيهاي مختلفي دارند كه هر كدام يكطور طرف قرارداد ميشوند.
يكي از فروشندهها در مورد گارانتي گوشي N73 نوكيايي كه حدود 400 هزار تومان قيمت دارد، ميگويد فقط گارانتي 15 ماهه براي مشكل نرمافزاري دارد. مغازه بعدي، گوشياش با گارانتي تعمير 30 ماهه است. سراغ گارانتيهاي تعويض را كه بگيري، اكثرشان بيخيالت ميكنند؛ «عملاً تعويض نميكنند. همين گارانتيهاي تعمير هم حسابي رويشان نيست، اگر هم گوشي را درست كنند، آخرش پول تعمير را ازت ميگيرند».
دو تا مغازه آن طرفتر، فقط گوشي دست دوم ميفروشند. N70 نوكيا، 290 هزار تومان كه گارانتياش 9 ماه ديگر اعتبار دارد. فروشگاه روبهرو يكي از فروشندهها دارد تند و عصباني با تلفن صحبت ميكند: «خانم! خودم رفتهام شركتش» انگار يكي از مشتريها گوشياش را از كف داده و مانده منتظر خدمات گارانتي.
بدون مشكل قانوني و مخابراتي
توي اين شلوغي يكي از مغازهها بين بقيه تك ميزند. فروشنده يك اطلاعيه جمع و جور پشت ويترينش زده: «بدون مشكل قانوني و مخابراتي». اين فروشگاه فقط يك مارك مشخص، آن هم با گارانتي معتبر ميفروشد. طبيعي هم هست كه همه گوشيهايش قانوني وارد شدهاند و تكليف خدمات پس از فروششان معلوم است.
اما مشتري زيادي ندارد. قيمتهايش هم مقطوع است و گرانتر از اغلب همسايهها. ميگويد: «بازار اين طور گوشيها كساد است. اكثر مغازهها مجبورند از همه نوع گوشي چنج شده، قانوني و با گارانتيهاي مختلف بياورند كه جنسشان جور باشد و مشتري نپرد. اين طوري اغلب نمايندگيها هم بيخيال واردات قانوني گوشي شدهاند». بيراه نميگويد.
بر اساس آمارهاي غيررسمي، 80 درصد گوشيهاي سونياريكسون، 50 درصد نوكياها و اغلب موتورولاهاي فعال شبكه موبايل كشور، قاچاقي وارد شدهاند.
به گفته محمدحسين محبي، رئيس سنديكاي توليدكنندگان فناوري اطلاعات ايران، از 220 هزار دستگاه موردنياز بازار ايران در سال 1378، فقط 200 دستگاه قانوني وارد كشور شده است. آمار را داريد؟! اما قرار نيست هميشه همينطور باقي بماند. هر لحظه ممكن است گوشيهاي قاچاقي توي دست مصرفكننده بيخاصيت شود. يك دفعه ديدي درست وسط يك مكالمه مهم بوق ناهنجاري شنيديد و ديگر سيمكارتتان كار نكرد. اواخر پائيز سال گذشته، دبير ستاد مركزي مبارزه با قاچاق كالا گفته بود: «از اين پس خريداران گوشيهاي غيرقانوني، با دريافت اس.ام.اس اخطار دريافت ميكنند. مسؤوليت قاچاقبودن گوشي، مستقيماً با فروشنده و خريدار است».
بر اساس مصوبه اين ستاد، وزارت ارتباطات موظف است اجازه فعالشدن اين گوشيها در سيستم مخابرات كشور را ندهد.
مشتريهاي بورس بازار موبايل تهران، راضي و ناراضي پاساژ را ترك ميكنند. خيليهايشان بالاخره گوشي مورد علاقهشان را خريدهاند. اما معلوم نيست كي دوباره گذرشان به اين حوالي يا دفتر شركت گارانتيكننده گوشيشان بيفتد. يا شانس و يا اقبال!
گوشي قاچاق چه شكلي است؟
گمركيبودن گوشيهاي موبايل را ميشود با دقت در چند نكته متوجه شد. اين گوشيها به دليل آنكه تشريفات گمركي را گذراندهاند، تمام مشخصات و شمارهسريالهايشان دقيق است. خيالتان از گوشيهايي كه گارانتي معتبر دارند راحت باشد. اما درمورد گوشيهاي متفرقهتر ديگر به چند نكته دقت كنيد: اول اينكه وقت خريد، آنها را با سيمكارت دائمي شركت ارتباطات سيار امتحان كنيد نه «تاليا» يا «ايرانسل». شماره سريال اين گوشيها هم معرف وضعيتشان است.
دقت كنيد كه شماره سريال گوشي ازنظر نرمافزاري و برچسب پشت آن با شماره سريال مندرج روي جعبه و فاكتور فروش يكي باشد.
اگر بين گوشيهاي گارانتيدار و متفرقه، دومي را انتخاب كرديد، لااقل از گوشيهاي قاچاق پرهيز كنيد. دير يا زود كارتان گير شبكه مخابرات كشور ميافتد و شبكه، گوشيتان را پس ميزند.
به كي اعتماد كنم؟
توي بازار لااقل بيست تا اسم شركت گارانتي به گوشتان ميخورد. اما چندتا از اينها، رسميتر و معتبرترند.
نوكيا: ايراتل، اتصالات، سيتادل، خدمات طلايي نيا، تلكام و موبايل پالاس، گارانتي اصلي به حساب ميآيند.
سوني اريكسون: سيتادل تلكام معتبرترين گارانتي است.
سامسونگ: بيحاشيهترين گوشي بازار است. يك كلام، شركت پارس قائم، نمايندگي و گارانتيكننده آنهاست.
الجي: پرشين تلكام آن را پشتيباني ميكند.
فيتكو، رانجو، پارس پرديس قشم، تلفن نيكا و برامان هم به ترتيب، پشتيبان گوشيهاي پنتك، ساژم، زيمنس، موتورولا و فيليپس هستند.
در كنار همه اينها، شركتهايي با اين نامها هم در بازار گارانتي موبايل فعالاند:
«ايرانيان، پارس تل، پارسه، پارس پويش، نوين، امارات، آريان تل، آرياتل، سيما و...»
«رجيستر» ميكنند، مثل جعل امضا
تشريفات ورود يك گوشي تلفن همراه به كشور، كمتر از ورود آدمها نيست، مثل صدور ويزا و ديگر اقدامات قانوني است. واردكننده مجاز گوشي بايد فهرست شماره سريال گوشيهايش را به مخابرات بدهد تا آنها را وارد شبكه كنند.
اما از آنجا كه باب قاچاق هميشه باز است و آدمهايي پيدا ميشوند كه توي كار جعل كردن باشند، گوشيهاي قاچاق با دستكاريهاي نرمافزاري يا سختافزاري وارد بازار ميشوند و با همه نوع سيم كارتي هم كار ميكنند. حالا داستان چيست؟ اين جاعلان حرفهاي با استفاده از نرمافزارهاي خاصي، شماره سريال كاذبي را وارد دستگاه ميكنند و به اين صورت، شماره سريال اصلي گوشي كه براي شبكه ناشناخته است، عوض ميشود. شماره سريال جديد در شبكه جواب ميدهد و گوشي فعال ميشود. لابد ميپرسيد آن شماره سريال كاذب از كجا ميآيد؟
اينها شماره سريالهاي گوشيهاي فعال در شبكه را دوباره به گوشيهاي قاچاقي جديد وارد ميكنند تا شبكه مخابرات آنها را به عنوان همان گوشي قديمي كه قبلا قانوني ثبت شده، بشناسد. اينطوري سريالهاي تكراري در شبكه مخابرات كشور زياد ميشود. يعني با وجودي كه مثلا يك ميليون شماره سريال قانوني در بانك اطلاعاتي مخابرات ثبت شده است، ممكن است دو ميليون گوشي با شماره سريالهاي تكراري در دست مردم باشد.
در كارگاههاي زيرزميني، بازار رجيستر كردن حسابي داغ است و شغل پردرآمدي هم شده، اينقدر كه در سايت ايستگاه (istgah) – كه براي خودش يكطور «ebay» ايراني است و بنگاه خريد و فروش و سفارش – از اينطور آگهيها كم نميبيني: «لطفا در مورد قادر بودن به رجيستر كردن گوشي موبايل به تعداد زياد و به صورت متوالي با بنده تماس بگيريد. قيمت توافقي.»
جاعلان با روشي نرمافزاري با استفاده از نرمافزارهاي ويژه، شماره سريال گوشي قاچاق را به صورت مخفي به وبسايت شبكه مخابرات (www.Ir-Tci.org) ، ايميل ميكنند و شبكه هم به اشتباه، شماره سريال را ميپذيرد.
راه ديگري كه اساتيد طي ميكنند، عوض كردن يكي از آي سيهاي مهم گوشي است كه شناسه آن در شبكه به حساب ميآيد. با عوض كردن اين آي سي با يك آيسي شناخته شده قديمي، گوشي قاچاق، هويت گوشي قديمي را ميگيرد
